ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଗନ୍ତାୟତ

ଭକ୍ତ କବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ନିଜ କାଳଜୟୀ ବର୍ଣ୍ଣନ କ୍ରମେ ଗାଇ ଯାଇଛନ୍ତି : “ଭାଦ୍ର ଆଶ୍ୱିନ ଶରତରେ, ନିର୍ମଳ ଶୋଭା ଜଗତରେ !” ସତରେ ତୋଫାତୋରା ଓ ସଫାସୁତୁରା ପରିବେଶରେ ନୀଳ ଆକାଶକୁ ଅନାଇ, ଶୀତଳ ସକାଳର ଶିଶିର ବିନ୍ଦୁ ବିଛା ଗାଲିଚାରେ କାଶତଣ୍ଡୀ ଫୁଲଙ୍କ ସହ ହସିହସି, ସଧୀରେ ସଭିଙ୍କ ମନରେ ତାଜାପଣ ଭରିଦେବା ପାଇଁ ପାର୍ବଣଙ୍କ ପସରା ନେଇ ଓହ୍ଲାଇ ଆସିଥାଏ ଶରତ ! ଆମର ମନେହୁଏ ନାତିଶୀତୋଷ୍ଣ କହିଲେ କଣ ବୁଝିବା ପାଇଁ ସତେଅବା ଶରତ ଆସିଥାଏ ଭୋଦୁଅର ଖରାରେ ପେଡ଼ିଲୁଗା ଶୁଖାଇ ସଭିଙ୍କୁ ସଜବାଜ ଭିତରେ ମଜ୍ଜିଯିବା ପାଇଁ । ଅଳ୍ପଅଳ୍ପ ତା’ ଶୀତଳ ପରଶରେ ଆନମନା କରିଥାଏ ଏବଂ ଉଚ୍ଚାଟିତ କରିଥାଏ ଏହି ଦୁଇ ମାସର ପାର୍ବଣାବସର ମାନଙ୍କର ମାଦକତାକୁ ମନଭରି ଅନୁଭବିବା ପାଇଁ !
ଏହି ମହାର୍ଘ୍ୟ କାଳରେ ଧରାବତରଣ ହୁଏ ଜଗଜ୍ଜନନୀ ମାଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର । ଏହାର ସୂଚକ ସ୍ୱରୂପ ମାଆଙ୍କ ସ୍ଥାପନ ଓ ପୂଜନ ସକାଶେ ସର୍ବତ୍ର ଆକର୍ଷଣୀୟ ସାଜସଜ୍ଜା ଓ ଚାକଚକ୍ୟ ସମ୍ବଳିତ ଆଲୋକ ଓ ପୁଲକର ଅପୂର୍ବ ଆୟୋଜନ ହୁଏ । ବେଦୀମାନଙ୍କରେ ମାଆ ଦଶଭୂଜା ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ ଭାବେ ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି ଓ ପୂଜିତା ହୁଅନ୍ତି ।
ତେବେ ମଣ୍ଡପରୁ ମଣ୍ଡପ ବୁଲି ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନବେଳେ ଓ ଦର୍ଶନର ସମାପନାନ୍ତେ କେଜାଣି କାହିଁକି ଏକ ରିକ୍ତାବସ୍ଥା ଆବୋରି ବସେ । ଲାଗେ ସବୁ ବେଦୀରେ ଦେବୀ ଆସୀନା ସିନା ହୃଦୟର ବେଦୀ କିନ୍ତୁ ଶୂନ୍ୟତା ଘେରରେ ଇ’ ରହିଛି ସେମିତି ! ପୂଜାବସରରେ ପରିଦୃଷ୍ଟ ଯାବତ ବାହ୍ୟ ଆଡ଼ମ୍ବର ଭିତରେ ବେଦୀ ହୁଏ ତ ବାହ୍ୟ ଉପାସନାର ପ୍ରତୀକ ହୋଇଥାଏ। । ହେଲେ ହୃଦୟ କିନ୍ତୁ ସତତ ଆନ୍ତରିକ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା ଓ ମାନବିକତାର ଆଧାର । ତେଣୁ ତ’ ଏହି ହୃଦୟର ବେଦୀ ଶୂନ୍ୟଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଥାଏ ! କାରଣ ବାହ୍ୟ ଆଡ଼ମ୍ବରର ଅତ୍ୟାକର୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀଙ୍କ ଭବ୍ୟ ସ୍ଥାପନ ଓ ପୂଜନ ସତ୍ତ୍ୱେ ବେଦୀ ହିଁ ଅବଲୀଳା କ୍ରମେ ହୋଇଯାଇଥାଏ ଉପଜୀବ୍ୟ ! ସୁତରାଂ ବିଭିନ୍ନ ମଣ୍ଡପର ବେଦୀଙ୍କ ସାଜସଜ୍ଜା ଦେଖି ନିହାତି ଗତାନୁଗତିକ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ । ଆଖିଝଲସା ଆଡ଼ମ୍ବର ଦିବ୍ୟଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅକ୍ଳେଶରେ ହଜାଇ ଦେଇଥାଏ । ଏତେ ଚାକଚକ୍ୟଭରା ଆୟୋଜନର ଘନଘଟା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନିଷ୍ଠାଦି ଯାବତ ମାନବୀୟ ସୁଗୁଣଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣ ତଥାପି ଅସମାହିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ, ଯାହା ଶୂନ୍ୟ ହୃଦୟର ଶୂନ୍ୟତାକୁ ମର୍ମେ ମର୍ମେ ଅନୁଭବ କରାଇ ଦିଏ । ହୃଦୟ ଅହଂରହିତ, ସଂଯମୀ ଓ ସତ୍ୟାନୁଶ୍ରୟୀ ହୋଇ ସୁନ୍ଦର ହୋଇଥିଲେ ସିନା ତାହା ପବିତ୍ର ବେଦୀଟିଏ ହୋଇଥାନ୍ତା ଯେ ଦେବୀ ତହିଁରେ ବିରାଜିତା ହୋଇ ଦିବ୍ୟ କରୁଣାର ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରଣ କରତଃ ମାନବିକତାକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ।ୟିତ କରି ଦିବ୍ୟତ୍ୱ ଆଡ଼କୁ ପଥ ଫେଇଥାନ୍ତେ ?
କିନ୍ତୁ ବେଦୀରେ ମହିଷାସୁରର ବଧ ଦେଖି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ହିଂସା, ଈର୍ଷା, ଦ୍ୱେଷାଦି ଯାବତ ପ୍ରବୃତ୍ତିଙ୍କ ଆସୁରିକ ଉପସ୍ଥିତି ସାଇତି ରଖିଥିଲେ ହୃଦୟରେ ଦେବତ୍ୱ ତ ସୁଦୂର ପରାହତ, ମାନବିକତା ସୁଦ୍ଧା ଆସୀନ ହୋଇ ସତ୍ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ପାଲଟିଯାଏ । ଫଳତଃ ହୃଦୟାଭ୍ୟନ୍ତର ଦାନବ ସୁଲଭ ମହିଷା ପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ଭରା ହୋଇ ତଥାପି ଦେବୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବିହୁନେ ରିକ୍ତ ହୋଇ ହିଁ ରହିଥାଏ ।ପୂଜାବସରରେ ଶରତ କାଳ ବାହ୍ୟତଃ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତକୁ ସତରେ ତୋଫାତୋରା କରିଥାଏ । ନକ୍ଷତ୍ର ଖଚିତ ନିର୍ମେଘ ମନୋରମ ଆକାଶ ଦେଖିଲେ ଲାଗେ ପ୍ରକୃତି ରାଣୀ ସତେଯେପରି ଆପଣାକୁ ଅପରୂପ ଢଙ୍ଗରେ ସଜାଇ ରଖିଛି । କିନ୍ତୁ ସେହି ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ତଳେ ପୂଜାର ମଜାନୁଭବରେ ଅଧୀର ମଣିଷର ମନ କ’ଣ ଥାଏ ଅନୁରୂପ ଭାବେ ନିର୍ମଳ ? ଏଠି ସ୍ମରଣୀୟ ଯେ ମନ ନିର୍ମଳ କରିବା କିନ୍ତୁ ଐକାନ୍ତିକ ଭାବେ ଏକ ମାନବିକ କର୍ମ । ଏଥକୁ ପ୍ରକୃତିର କିଛି କରିବାର ନାହିଁ । ଆଉ ଏହାହିଁ ତ’ ନ୍ୟୂନତମ ଆବଶ୍ୟକତା, ହୃଦୟକୁ ପବିତ୍ର ବେଦୀ ରୂପେ ସଜାଇ ଦେବୀଙ୍କ ଆବାହନ ପାଇଁ !ଏ ଦିଗରେ ମନ ନବଳାଇ ନିଜକୁ ସଜାଇ ପୂଜାର ମଜା ନେବାରେ ହିଁ ମଜ୍ଜିଯିବା ଅର୍ଥ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଭବ ଆମ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇ ସେମିତି ରହିଯିବ । ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱକୀୟ ସଂଶୋଧନାଧାରିତ ଆତ୍ମିକ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ହିଁ ଚିରକାଳ ଦିବ୍ୟତ୍ୱ ଦିଗରେ ପ୍ରଥମ ପଦପାତ ହୋଇଆସିଛି । ଏହା ଫଳପ୍ରସୂ ହେଲେ ହିଁ ସ୍ୱତଃ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ ବାହ୍ୟ ଉତ୍ସବରୁ ବାସ୍ତବାନନ୍ଦ ଓ ମହନୀୟାନୁଭବ ! ଏସବୁ ଆତ୍ମଜିଜ୍ଞାସା କରି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆନନ୍ଦ ଲାଭାର୍ଥେ ଉନ୍ମୁଖ ହେବା ଯଦି ଧ୍ୟେୟ ହୁଅନ୍ତା, ତେବେ ବେଦୀର ମନ୍ତ୍ର ପାଠ ଓ ପୃଜନର ପ୍ରତିଟି ବିଧାନ ହିଁ ଐକାନ୍ତିକ ଭାବରେ ଯଥାର୍ଥରେ ଆତ୍ମିକ ସ୍ତରରେ ଆକର୍ଷକ ହୋଇଥାନ୍ତା । କିନ୍ତୁ କ୍ୱଚିତ ସେଭଳି ହୋଇଥାଏ । ବେଦୀରେ ଦେବୀଙ୍କ ଭବ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତି ସତ୍ତ୍ୱେ ଆମ କାନକୁ ତାବଦା କରି ପକାଉଥାଏ ମେଲୋଡ଼ିର ଗୀତ, ପାଖ ମଞ୍ଚର ନାଚ ଆଦି ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟକୁ ଧସେଇ ପଶି ଆସିଥିବା ବର୍ଜ୍ୟ ପରମ୍ପରାମାନ । ପୂଜାବସରର ତଥାକଥିତ ଆନନ୍ଦ ଲୁଟିବା ଆଳରେ ଆମ ଆବିଳ ମନ ଆକାଶ ପରି ସୁବିମଳ ହେବା ଦୂରେଥାଉ, ଏସବୁ ସହ ମିଶିଯାଇ ଆହୁରି ମଇଳା ହୋଇ ଚାଲିଥାଏ । ଏମିତି ଆତ୍ମବିସ୍ମୂତ ହେଉହେଉ ମଣିଷ ତା’ ଅଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନିଜ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମାନବିକତାକୁ ହଜାଇ ପକାଇଥାଏ । ଫି]ବର୍ଷ ପୂଜାରେ ମଣ୍ଡପମଣ୍ଡପ ବୁଲି ବେଦୀମାନଙ୍କରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କାଣିଚାଏ ସୁଦ୍ଧା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆନନ୍ଦ ଲଭି ନପାରି ଯଥା ପୂର୍ବ ତଥା ପର ହୋଇ ରହିବା ହିଁ ଅବଶେଷେ ସାର ହେଉଥାଏ । କାରଣ ଗତାନୁଗତିକତା ଭିତରେ ମାଆଙ୍କ ମହିମା କ୍ୱଚିତ ଅନୁଭବି ହୁଏ ।
ତେବେ ମାଆ ସର୍ବଦା ଅବତରି ଆସିବାକୁ ଉନ୍ମୁଖ ଆମ ହୃଦୟର ବେଦୀକୁ, ଆମ ମନ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟକୁ । ଆମେ ଏକଥା ବିସ୍ମରି ଯାଇଥାଉ ବାହ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟରେ ମାଆଙ୍କୁ ସୀମିତ କରି । ଏଥକୁ ମାନବିକତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିବେକବାନ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଓ ନୈତିକ ଚେତନାସମ୍ପନ୍ନ ମଣିଷଟିଏ ହେବା କେତେ ଜରୁରୀ ଏହା ହିଁ ସୂଚାଇ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି ମାଆ ତାଙ୍କ ସାମ୍ବତ୍ସରିକ ଶାରଦୀୟ ଆଗମନ ମାଧ୍ୟମରେ । ଏହାର ଯଥାର୍ଥ ଉପଲବ୍ଧି ମଣିଷକୁ ଚେତନାର ଏକ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵତର ସୋପାନକୁ ନେଇପାରିବ । ବାସ୍ତବରେ ମାଆ ଦୁର୍ଗା ଶକ୍ତି ସ୍ୱରୂପିଣୀ ଭାବେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଚେତନା ଧାରିଣୀ । ସେ ମାନବ ଭିତରର ପାଶବିକତା ତଥା ଦାନବିକତା ଦୂରେଇ ତାକୁ ଦେବୋପମ କରିବାକୁ ଉନ୍ମୁଖ ହୋଇଥିଲେ କ’ଣ ହେବ, ମାନବ ଯଦି ସେଥକୁ ଭାଜନ ହେବା ପାଇଁ ନିଜ ପକ୍ଷରୁ ହୃଦୟର ବେଦୀକୁ ସୁବିମଳ ଓ ସୁଶୋଭିତ କରି ଆସ୍ଥାନଟିଏ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ବ୍ୟାକୁଳ ନହୋଇ ତୁଚ୍ଛା ବାହ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ମାତି ରହିଥିବ ?
କସ୍ମରୀ ନଗର, ରାୟଗଡ଼ା, ମୋ – ୯୪୩୭୯୦୯୬୭୫
ଲେଖକ ପରିଚୟ
କବିତା, ଗଳ୍ପ, ରମ୍ୟକଥା ଓ ଅନୁବାଦ ସମେତ ସାହିତ୍ୟର ବବିଧ ବିଭାଗରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି କଲମ ଚାଳନା କରି ଆସୁଥିବା ପ୍ରବୀଣ ସ୍ରଷ୍ଟା ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଗନ୍ତାୟତ ଜଣେ ସୁପରିଚିତ ସ୍ତମ୍ଭକାର ମଧ୍ୟ । ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ପାଦନା ଓ ସଙ୍ଗଠନରେ ବି ଧୂରୀଣ ସ୍ରଷ୍ଟା ଏଲ୍ଆ.ଇ.ସି.ର ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରୁ ଅବସର ପରେ ସମ୍ପ୍ରତି ରାୟଗଡ଼ାର ସ୍ଥାୟୀ ବାସିନ୍ଦା ଭାବେ କସ୍ମରୀ ନଗର, ରାୟଗଡ଼ା ସ୍ଥିତ ନିଜ ନିବାସ “ସୁହାସିତମ୍”ରେ ସୃଜନ ମଗ୍ନ ।


ମଣିଷ ହେଜିଲେ , ନିଜ ଭିତରେ ମହିଷାସୁର ରୂପକ ନକରାତ୍ମକ ଓ ପାଶବିକ ଶକ୍ତି ଗୁଡିକୁ ଆୟତ କରି ଦେବପୋମ ଦିଗକୁ ବଢିପାରନ୍ତା। ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରବନ୍ଧ ଭଲ ଲାଗିଲା . ଶାରଦୀୟ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଉଛି।